Erfiðleikar í skólanum

Allir geta átt í erfiðleikum
Samskipti kennara, annars starfsfólks og nemenda
Samskipti foreldra og skóla
Einelti og samskipti nemenda
Trúnaður
Aðstoð og ráðgjöf í boði 

Samskipti kennara, annars starfsfólk og nemenda
Nemendur í vanda eiga að geta leitað til hvaða starfsmanns grunnskóla sem er í fullum trúnaði og vissu um aðstoð. Starfsmönnum ber þá að finna vandamálunum réttan farveg til lausnar eftir eðli máls hverju sinni. Starfsfólk grunnskóla skal, skv. 12. gr. grunnskólalaga, rækja starf sitt af fagmennsku, alúð og samviskusemi. Það skal gæta kurteisi, nærgætni og lipurðar í framkomu sinni gagnvart börnum, foreldrum þeirra og samstarfsfólki. Til eru siðareglur kennara sem eiga að vera þeim til leiðbeiningar í starfi.

Nemendur eiga líka að koma fram við kennara og aðra starfsmenn skólans af virðingu. Í grunnskólalögum (14. gr.) segir m.a. að nemendur bera ábyrgð á eigin námi og á framkomu sinni og samskiptum með hliðsjón af aldri og þroska. Nemendum ber að hlíta fyrirmælum kennara og starfsfólks grunnskóla í öllu því sem skólann varðar, fara eftir skólareglum og fylgja almennum umgengnisreglum í samskiptum við starfsfólk og skólasystkin. Í skólanámskrá hvers skóla eru m.a. birtar þær reglur sem í gildi eru í skólanum, t.d. varðandi umgengni, samskipti, mætingar, meðferð agamála og hvernig skólinn hyggst taka á málum ef skólareglur eru brotnar. Hver skóli útbýr sínar eigin skólareglur og geta þær því verið mismunandi frá einum skóla til annars. Nánar er fjallað um skólareglur og aga hér. Ef nemanda finnst framkoma kennara ekki góð er gott að ræða málin fyrst heima og síðan er best að láta skólastjórnendur eða annað starfsfólk skólans vita af því. Ef það reynist ekki vel má leita til næsta stjórnsýslustigs sem er skólanefnd/sveitarstjórn (Menntaráð í Reykjavík). Í stærri bæjum starfar skólaskrifstofa (Menntasvið í Reykjavík) í umboði skólanefndar/sveitarstjórnar.

Samskipti foreldra og skóla
Jafnframt því sem mikilvægt er að ræða málin við skólastjórnendur er mikilvægt að börn og unglingar ræði við foreldra sína ef þeim finnst þau ekki fá sanngjarna meðferð í skólanum. Best gengur að leysa úr erfiðleikum nemanda í skólanum ef heimilið og skólinn vinna saman. Þess vegna eru góð og regluleg samskipti heimilis og skóla afar mikilvæg fyrir velferð barna og unglinga.

Einelti og samskipti nemenda
Einstaklingar eru missterkir félagslega. Sumir eiga mjög auðvelt með að eignast vini en aðrir ekki enda hafa einstaklingar mismikla þörf fyrir félagsskap. Starfsfólk skólans getur leiðbeint þeim nemendum sem eiga í erfiðleikum með að eignast félaga í skólanum. Einnig geta nemendur sem lent hafa í samskiptavanda sín á milli leitað til starfsfólks skólans til að finna lausn á vandanum.

Mikilvægt er að viðurkenna að einelti á sér stað í skólum, óháð stærð og staðsetningu. Þó að meirihluti nemenda eigi ekki beina aðild að einelti veit þessi hópur hins vegar oft af eineltinu löngu áður en hinir fullorðnu fá vitneskju um það. Mikilvægt er þessi hópur „hlutlausra áhorfenda“ taki afstöðu gegn einelti í verki og segi starfsfólki skólans frá því hvað er í gangi. Samkvæmt Aðalnámskrá grunnskóla (almennum hluta) verður í hverjum skóla að vera til áætlun um hvernig skuli brugðist við ef upp kemst um einelti í skólanum og öllum aðilum þarf að vera ljóst hver vinnur með slík mál innan skólans og hvernig. Mjög margir grunnskólar landsins starfa eftir Olweusarkerfinu svokallaða við meðferð eineltismála. Nánar er fjallað um einelti og leiðir til að takast á við það hér.

Trúnaður
Skólastjórnendur (skólastjóri, aðstoðarskólastjóri eða yfirkennari, deildarstjórar), umsjónarkennarar, námsráðgjafar, skólahjúkrunarfræðingar og aðrir sérfræðingar skólans eru bundnir trúnaði um persónuleg málefni nemenda. Þeir eru þó ekki undanþegnir tilkynningarskyldu barnaverndarlaga en samkvæmt þeim lögum er öllum skylt að tilkynna barnaverndarnefnd ef barn býr við óviðunandi aðstæður heima hjá sér eða er hættulegt sjálfu sér eða öðrum.

Aðstoð og ráðgjöf í boði
Í framhaldsskólum eru umsjónarkennarar helstu tengiliðir nemenda við skólann. Náms- og starfsráðgjafar í framhaldsskóla veita ráðgjöf og leiðsögn um náms- og starfsval sem og persónuleg mál sem snerta nám nemenda og skólavist.  

Í grunnskólum geta nemendur leitað til ýmissa starfsmanna eftir aðstoð og ráðgjöf. Hér að neðan er fjallað um þá helstu. Hér eru svo tekin nokkur dæmi um vandamál nemenda og sagt til hvaða aðila innan skólans sé hentugast að leita til að fá aðstoð.

Tótalráðgjöfin
Tótalráðgjöfin er ætluð ungu fólki sem vantar aðstoð og ráðgjöf fagfólks til að leysa úr alls kyns vandamálum. Hægt er að hringja í síma 520–4600, koma (í Hitt húsið, Pósthússtræti í Reykjavík) eða senda tölvupóst. Allar nánari upplýsingar er að finna á heimasíðunni www.totalradgjof.is.